Basisinkomen voor iedereen: durven we het aan?

29 maart 2017

Ondernemer Roland Duchâtelet was in 1997 de pionier met zijn pleidooi voor een basisinkomen. Een beperkt maar vast bedrag voorelke Belg in de actieve beroepsbevolking, een basis om van te leven en om eenieder verder de vrijheid te geven om de rest van datleven vorm te geven.

Twintig jaar geleden oogstte het idee weinig succes. Er volgden wel experimenten. In Finland was het een succes. In India nog meer. Daar bleek het basisinkomen een uitermate positief effect te hebben op de samenleving. Omdat overleven geen doel meer hoefde tezijn, konden de mensen zich storten op emancipatie. De algemene gezondheidstoestand werd beter, het ondernemerschap kwam inde lift, er kon meer worden gespaard en het aantal schoolverlaters daalde. Kortom, de invoering van een basisinkomen zorgde vooreen koopkrachtinjectie die aan de basis lag van economische ontwikkeling.

Kan dat ook bij ons zo zijn? In haar nieuwe boek Win for life stelt Nele Lijnen (Kamerlid Open Vld) dat een basisinkomen van zo'n1.000 euro per maand een groot deel van de huidige administratie van de sociale zekerheid kan vervangen.

Robots worden slimmer dan mensen

Volgens studies van de universiteit van Oxford wordt de helft van onze huidige jobs bedreigd door de robotisering. Professor MaartenGoos (KU Leuven) denkt dat 1,4 miljoen van onze banen zullen verdwijnen in de komende twintig jaar. Volgens de specialisten zullenrobots tegen 2029 slimmer zijn dan mensen. In die context begrijpen we de Limburgse techno-ondernemer Stijn Bijnens, als hij zegt:“Het is niet de vraag of we een basisinkomen moeten invoeren, maar wel wanneer.”

De volgende golf van de automatisering zal talloze jobs overbodig maken. Dat zou op zich goed nieuws zijn, ware het niet dat onzearbeidsmarkt en vooral onze sociale zekerheid daar niet op voorbereid zijn. Als robots steeds meer taken van ons overnemen, wat doen we dan met het menselijk kapitaal in onze samenleving?

Een eerste mogelijkheid is om robots te belasten. Als ondernemers hun menselijke krachten willen vervangen door technologischeapparatuur, dan moeten ze daarvoor maar betalen. Zelfs Bill Gates, de oprichter van Microsoft, is daarvoor te vinden. Maar in eensamenleving die zo afhankelijk is van technologische vernieuwing, mag je die innovatie niet te veel belasten. Er is dus méér nodig.

Wat kan een basisinkomen bijbrengen? Elke burger krijgt een inkomen van - laten we zeggen - zo'n 1.000 euro per maand, waaroverhij of zij vrijelijk kan beschikken. Vindt hij dat genoeg om van te leven? Het zij zo. In dat geval hoeft hij niet in concurrentie te tredenmet de robots. Wil hij toch meer maken van zijn leven? Dan kan hij zelf initiatieven nemen en zo impulsen geven aan de economie.Aangezien overleven geen doel op zich meer is, kan zijn creativiteit leiden tot fantastische nieuwe ideeën. Vrijheid, blijheid dus.

Ben je links of ben je rechts?

Het is meteen duidelijk waarom liberale partijen dit idee omarmen. Het invoeren van een basisinkomen is een ideaal plan om deoverheid te ontvetten. De sociale uitgaven kosten ons nu 100 miljard euro per jaar. Geef elke 'actieve' Belg een basisinkomen van1.000 euro per maand en je komt op een kost van 130 miljard euro. Het gat van 30 miljard kan worden overbrugd, afhankelijk van depolitieke ideologie. Ben je links, dan verhoog je de belastingen. Ben je rechts, dan bespaar je in het apparaat van de overheid. Wantdat is hoe dan ook een voordeel van het invoeren van een basisinkomen: er kan flink worden gesnoeid in de logge administratie voorde toekenning van pensioenen, werkloosheidsuitkeringen, kinderbijslagen, leeflonen en studiefinancieringen, want die vallen allemaalweg. Alleen de uitkeringen voor zieken en gehandicapten (28 miljard per jaar) vallen buiten de norm.

Draagvlak wordt steeds groter

Uit onderzoek is gebleken dat 60% van de Vlamingen wel te vinden is voor een basisinkomen. Stilaan zijn ook steeds meer politicien ondernemers mee. Karel Van Eetvelt, het boegbeeld van de zelfstandige ondernemers van Unizo, ziet er wel iets in. Net als JanVercamst, de voormalige topman van de liberale vakbond ACLVB. En ook politici zoals CD&V-voorzitter Wouter Beke en Kristof Calvo, fractieleider van Groen in de Kamer.

Hun motieven lopen wel sterk uiteen. Voor de ondernemers is het basisinkomen vooral een manier om het afstoten van menselijkekrachten af te wentelen op de overheid. Voor de linkse partijen is het veeleer een instrument om hun kiezers meer financiële vrijheid tegeven om hun leven zelf in te delen.

De invoering van een basisloon voor iedereen kost naar schatting 130 miljard euro. Cruciaal is hoeveel daarvan kan wordenterugverdiend via besparingen en nieuwe impulsen in de economie.

Bron: Gazet van Antwerpen, 29-03-2017. Auteur: Lex Moolenaar

← Terug naar het overzicht

Meer nieuws

  1. 7 september 2017 In dialoog met politici over het basisinkomen: zaterdag 23 september 2017
  2. 23 juni 2017 Betaalbaarheid basisinkomen
  3. 4 januari 2017 Wat als... iedereen zomaar 560 euro per maand krijgt
  4. 27 december 2016 Zes op tien Vlamingen wil basisinkomen voor iedereen
  5. 14 december 2016 Open Vld pleit voor debat over het basisinkomen