Zelfs een micro-basisinkomen was te veel gevraagd

4 januari 2014

"Weinig politici beseffen dat het concept 'arbeid', het meten van arbeidstijd en betalen per uur, een zeer jong begrip is in de geschiedenis van de mensheid", schrijft Roland Duchâtelet, ondernemer en voorzitter van voetbalclub Standard Luik. Met zijn partij Vivant streed hij voor de invoering van een onvoorwaardelijk basisinkomen. Hij stapte vorig jaar uit de politiek.

Rutger Bregman hield in deze kolommen een uitstekend pleidooi voor het basisinkomen (DM 3/1). Een hartverwarmende droom die ik al mijn halve leven koester, maar die niet voor dit jaar zal zijn. Tussen droom en daad liggen de Wetstraat en de vakbonden.

Tweehonderd jaar geleden was driekwart van de bevolking aan het werk om voedsel te produceren, nu is dat 1 procent. Daarna steeg de tewerkstelling in de industrie, maar die stelt nu nog slechts 5 procent van de bevolking tewerk. Tel nog 2 procent voor de bouw, dan komen we op 8 procent die het voedsel, de industriële producten en de gebouwen produceert voor de hele bevolking.

Politici en vakbonden willen jobs, zodat de werknemer een inkomen heeft dat hij kan uitgeven aan producten en diensten, waardoor op hun beurt weer andere werknemers aan de slag kunnen. Deze kettingreactie is gevoelig. Toen men in 2009 uit schrik voor de toekomst begon te sparen in de plaats van geld uit te geven, steeg de werkloosheid overal in Europa en de VS.

Koopkracht als motor
Als je ervan uitgaat dat koopkracht de motor is van de economie, en dus níét jobs dat zijn, dan wordt het economische systeem stabiel. Door de zekerheid van inkomen geef je geld uit, waardoor er banen gecreëerd worden. Door de hoogte van een basisinkomen aan te passen aan de economische toestand krijgt de overheid bovendien de best denkbare regelknop voor de economie: directe inkomensinjectie die men wat verhoogt als de economie zuurstof nodig heeft en verlaagt als er inflatie dreigt.

Weinig politici beseffen dat het concept 'arbeid', het meten van arbeidstijd en betalen per uur, een zeer jong begrip is in de geschiedenis van de mensheid. Doordat robots producten maken die op wereldschaal worden verkocht en ook in de landbouw de automatisering het werkvolk heeft vervangen, zit de kern van de toekomstige tewerkstelling in het 'zorgen voor elkaar'. Je kunt je terecht de vraag stellen of het per uur betalen van werknemers (van wie je niet eens weet of ze op Facebook zitten te kletsen of echt werken) nog van deze tijd is.

700 euro per maand
Een basisinkomen van pakweg 700 euro per maand voor iedereen biedt een uitweg. Het zou de basis zijn van al uw inkomens. Het basisinkomen zorgt ervoor dat werken loont, in die zin dat werken veel meer opbrengt dan het huidige systeem van het vervangingsinkomen. Het is ook een vrijheidsinkomen omdat de werknemer veel minder afhankelijk is van zijn baas: ontslag geven of krijgen is helemaal geen drama meer. Werknemers gaan op zoek naar de job die ze het liefste doen en zijn gelukkiger. En last but not least brengt het enorme administratieve besparingen mee.

Ik begreep eerst niet waarom vakbonden daartegen konden zijn. Dat begrepen de meeste vakbondsmilitanten overigens ook niet. Maar eigenlijk is het zeer goed te begrijpen. Het basisinkomen is zo'n geniaal systeem, dat vakbonden niet meer nodig zijn. Daarom heb ik ook geprobeerd een nieuw 'business'-model te bedenken en te verkopen aan de vakbonden zodat ze ook mét een basisinkomen konden overleven: het coachingconcept. Dat komt erop neer dat elke burger begeleiding krijgt van de wieg tot aan de dood in verband met studiekeuze, tewerkstelling, fysieke en mentale gezondheid, juridische zaken en ga zo maar door, om zo gelukkig mogelijk door het leven te kunnen gaan. De 'coach' is dan een instantie zoals de vakbond of bij uitbreiding de 'zuilen'.

Maar wellicht is dat een te grote sprong voorwaarts. Kleine stapjes dan maar? Gebruikmakend van de economische crisis heb ik in 2008 een wetsvoorstel ingediend voor de invoering van een kleine cashinjectie van 100 euro, telkens als "de regering het wenselijk achtte om de economie te stimuleren". Een soort vrijblijvend micro-basisinkomen dus. Zelfs dat was te veel gevraagd.

Alle nieuwe ideeën vinden een vijand in degenen die profiteren van het huidig systeem. Machiavelli wist het 500 jaar geleden al: wie het initiatief neemt om een nieuwe orde te vestigen vindt niet alleen tegenstanders die gebaat zijn bij de oude orde, maar ook weifelende medestanders die geen enkel vertrouwen koesteren in nieuwe dingen, zolang die zich nog niet bewezen hebben.

Dat jonge denkers weer idealen koesteren is goed nieuws. Maar het basisinkomen zal er tot nader bericht niet komen in dit land. De eerste reflex van al degenen die profiteren van het huidige systeem, is redenen te verzinnen waarom het basisinkomen niet goed zou zijn, zelfs als zoals vandaag, mensen die bewezen hebben dat ze weten waar ze mee bezig zijn, zeggen dat het de juiste oplossing is.

Bron: De Morgen, 4/01/2014

← Terug naar het overzicht

Meer nieuws

  1. 7 september 2017 In dialoog met politici over het basisinkomen: zaterdag 23 september 2017
  2. 23 juni 2017 Betaalbaarheid basisinkomen
  3. 29 maart 2017 Basisinkomen voor iedereen: durven we het aan?
  4. 4 januari 2017 Wat als... iedereen zomaar 560 euro per maand krijgt
  5. 27 december 2016 Zes op tien Vlamingen wil basisinkomen voor iedereen