Genieten van het leven - Roland Duchâtelet over tien jaar Vivant

Hoe raakte u eigenlijk in de politiek verzeild?

Roland Duchâtelet: Dat ligt waarschijnlijk aan de aard van het beestje. Ik ben ingenieur Ingenieurs willen problemen oplossen. In 1993 ging het economisch niet zo goed. Er was veel werkloosheid. De vragen naar de betaalbaarheid van de pensioenen en onze sociale zekerheid klonken almaar  luider door. De sp.a hield toen hearings over hoe men de problemen kon oplossen. Ik ben naar zo’n hearing geweest. Dat heeft mijaan het denken gezet.

Het resultaat van dat denkwerk was het boek ‘NV België, verslag aan de aandeelhouders’.

In  voorbereiding  van  dat  boek moest ik nogal wat opzoekingswerk doen. Het was pas toen, dat ik tot mijn verbijstering ontdekte dat de overheid niet minder dan de helft van ons bruto binnenlands product binnenrijfde via allerhande belastingen - ook en vooral op arbeid. Daarvan geeft de overheid dan weer de helft  terug via uitkeringen. Meteen de verklaring voor de hoge werkloosheid. Wanneer een inkomen uit arbeid amper groter is dan een inkomen uit een uitkering, waarom zou een mens dan gaan werken? En wanneer men bijvoorbeeld
een schilder nodig heeft en niet alleen die schilder moet betalen, maar via hoge belastingen ook nog eens de staat, dan wordt zwartwerk heel aantrekkelijk.

Uw ideeën werden niet meteen opgepikt.

Ik heb  toen gesprekken gehad met de liberalen, socialisten en groenen. Ze waren niet geïnteresseerd. Toen begreep ik dat niet. Nu ik zelf in de politiek zit, begrijp ik het wel. Politici en partijen zijn vooral bezig met overleven. De volgende verkiezingen zijn de deadline. Daarom hebben ze amper aandacht voor oplossingen op lange termijn. Vaak is het ook zo dat de complexiteit van de samenleving het bevattingsvermogen van politici overstijgt. Het zijn er maar weinigen die het overzicht behouden.

U bent dan maar zelf een partij begonnen, Vivant.

Eerst was er heel even Banaan, de partij van Louis Standaert die met ons programma werkte. Maar dat heeft niet lang geduurd en in 1997 zijn we dan met Vivant begonnen. Bij de verkiezingen van 1999 hadden we 140.000  stemmen. Zonder dioxinecrisis waren er dat meer geweest. We lagen goed in de markt, maar door de dioxinecrisis hebben veel mensen voor Groen! gestemd. Daarna werd de kiesdrempel van 5 procent ingevoerd. Onhaalbaar voor nieuwe partijen. Daarom een kartel.

De start van Vivant was anders spectaculair.

Om op te vallen, hebben we onze boodschap  in slogans samengevat, zoals  ‘een basisinkomen voor iedereen’. Wil men dat de mensen niet in de hangmat van de sociale zekerheid gaan hangen maar werken, dan moet men er ook voor zorgen dat wie werkt minimaal twee keer meer  inkomen heeft dan wie niet werkt. Dat kan alleen door iedereen - werkenden én niet-werkenden - een basisinkomen te geven. Wie daarna nog gaat werken, heeft meer. Zeker weten dat de mensen dan wél willen werken.

Denkt u dat u invloed heeft gehad?

Absoluut. We zijn erin geslaagd het concept loonkosten te vervangen door het concept belastingen op arbeid. Iedereen vindt nu dat men arbeid niet mag wegbelasten. Het gevolg daarvan is meer en meer alternatieve inanciering van onze sociale zekerheid. En het zwartwerk wordt aangepakt via dienstencheques. Dat zijn twee héél belangrijke verwezenlijkingen.

Vivant is nu ingebed in Open Vld. Kunnen jullie nu nog wel wegen op de politiek?

Nog meer. We  hebben minder  zorgen om te overleven, daardoor kunnen we ons beter toeleggen op onze kerntaak: denken op langere termijn. Ik ben een grote voorstander voor het volledig herdenken van ons systeem. Men zegt vaak dat het niet meer kan, we hebben te veel verleden. Ik zeg dat het wél kan, men moet alleen ook tegelijk zorgen voor een overgangsscenario. Vivant is een denktank en moet dat blijven. Vivant is ook niet hetzelfde als Open Vld. Wij zijn post-materialistisch. Wij vinden dat er geld genoeg is in de wereld en we willen het teruggeven aan de mensen, zodat ze de tijd krijgen om te leven en te genieten.

Vivant is te veel een éénmanspartij. Roland Duchâtelet is Vivant en omgekeerd.

Binnen Vivant zijn er heel veel mensen met een hoge intellectuele bagage, die meedenken over hoe we onze maatschappij beter kunnen organiseren. Zij hebben op hun beurt een grote impact op het denken van politici bij Open Vld en andere partijen. Maar zelf de stap naar de actieve politiek zetten, dat zien de meesten niet zitten. Met Nele Lijnen hebben we toch een uitstekende rechtstreeks verkozen senator. En nu zit ik zelf ook in de Senaat als opvolger van Guy Verhofstadt. Dat is toch een begin.

Eric DONCKIER - HBVL

---