Muurkrant 25 november 2008: Pensioenen
Hoe zou het gaan met onze pensioenen, nu de aandelenkoersen zo fel zijn gezakt en er veel rommelkredieten blijken te zijn die door pensioenfondsen en andere grootinvesteerders voor een fractie van hun oorspronkelijke waarde worden verhandeld?
Dit is een vraag die men zich openlijk stelt in Amerika want daar zijn de pensioenen veel meer dan bij ons gebaseerd op kapitalisatie, wat betekent dat er geld wordt gestort in een pensioenfonds, dat vervolgens wordt belegd. Ook krijgen veel gepensioneerden een pensioenuitkering van het bedrijf waarvoor ze gewerkt hebben. Voor de ex-werknemers van de grote autoconstructeurs zijn het bange dagen.
In België daarentegen zijn de wettelijke pensioenen gebaseerd op repartitie, of verdeling. De welvaart die in onze maatschappij elk jaar wordt gecreëerd, wordt “verdeeld”, waarbij een stuk dus naar de pensioenen gaat die dat jaar moeten betaald worden.
In België liggen we - in tegenstelling tot de VS - niet echt wakker van ons wettelijk pensioen omdat het niet afhangt van de beurs. Dat is wel het geval voor de aanvullende private groepsverzekering, wat men meestal de tweede pijler noemt, en het privé-pensioensparen of de derde pijler.
Het is overigens omdat zulke private pensioenfondsen voortdurend geld moeten vrijmaken om die aanvullende pensioenen te betalen, dat ze ook aandelen op de beurs moeten verkopen, ook al is dat tegen een zeer lage koers zoals nu. Wanneer er vele kandidaat-verkopers zijn op de beurs en weinig kopers, zakt de prijs van de aandelen.
Dat is wat er nu gebeurt en die situatie kan nog wel enkele maanden duren.
Dat Vivant voorstander was en is van het basisinkomen is algemeen bekend. Minder bekend is dat Vivant ook de eerste partij in België is geweest die voorgesteld heeft een “belasting op financiële transacties” van 0,1% in te voeren om speculatie tegen te gaan.
Zo stond het in het allereerste partijprogramma van eind 1997. Daarna zijn ook Agalev en Ecolo gevolgd, overigens met hetzelfde percentage dat Vivant had voorgesteld.
Het is ook weinig bekend dat Vivant er als enige partij voorstander van was om de pensioenen zo veel mogelijk volgens de repartitie methode te houden omdat wij toen meenden - net zoals nu - dat schommelingen op de beurs de toekomstige waarde van de pensioenen te veel kunnen beïnvloeden en nog meer onrust kunnen veroorzaken bij beursschommelingen. Bovendien zagen wij het risico tot overwaardering van aandelen door het steeds groter wordend aantal gepensioneerden in verhouding tot de activiteiten die in de dagelijkse economie worden ontwikkeld.
Bij de doe-de-stem test van de VRT in 2004 werd het basisinkomen wel als vraag opgenomen maar de belasting op financiële transacties niet en de problematiek kapitalisatie/repartitie van de pensioenen evenmin. Toegegeven: het is ook een moeilijke materie die soms ver van de mensen hun bed staat.
Gezien de gebeurtenissen van de voorbije maanden zou het vandaag wellicht anders zijn. Dat is één van de moeilijkheden van de politiek. Als je ver vooruit denkt, sta je te ver van de mensen.
Nu zetelen Vivanters Nele Lijnen en Roland Duchâtelet in de Senaat en werken in het kader van Open Vld aan voorstellen om onze maatschappij beter te maken.
Ook in deze moeilijke tijden leggen zij een aantal concrete voorstellen op tafel om de crisis het hoofd te bieden. Laten we hopen dat hun voorstellen nu wel de noodzakelijke aandacht krijgen.