Meer medezeggenschap
Vertrouwen in het oordeelsvermogen van de burger
Op gemeentelijk vlak willen we de burger nog meer betrekken bij de besluitvorming. door middel van het invoeren van een echte "directe democratie". Dit in de vorm van bindende referenda op volks- of overheidsinitiatief.
Waarom?
Het debat over directe democratie is voor Vivant meer dan een louter technische discussie. Het is een levenshouding, een basisfilosofie, die een heel eigen en een, voor ons land, ‘nieuw’ mensbeeld omvat.
Analyse
Geluksonderzoek wijst uit dat de gelukkigste mensen ter wereld in Zwitserland wonen. Bovendien is dit geluk significant gerelateerd aan het systeem van Directe Democratie. De mensen in kantons of regio’s die zich over meer zaken per referendum kunnen uitspreken zijn significant gelukkiger dan de mensen in kantons of regio’s met minder directe democratische mogelijkheden ( Richard Layard, "Happiness", blz 70, isbn 1-59420-039-4).
In de perceptie van Vivant wordt de burger gezien als onafhankelijk, competent en gelijkwaardig (zie ook kanttekening hieronder). Vivant gelooft in de mens, het individu en heeft er vertrouwen in. Vivant verwerpt het fundamentele wantrouwenin de individuele mens dat weerspiegeld wordt in bevoogdende uitspraken als ‘de man in de straat weet niet wat goed voor hem is’; ‘hij interesseert zich niet aan dergelijke complexe dossiers’…. De burger wordt als het ware tegen zichzelf beschermd en de beslissingen worden, voor zijn eigen bestwil, dan maar over zijn hoofd heen genomen.
Vivant is er echter van overtuigd dat in dit tijdperk van moderne communicatiemiddelen, ‘geleide’ mensen even goed en even snel geïnformeerd kunnen worden als ‘leidende’ mensen. Bovendien weten wij dat deze ‘geleide mens’ perfect in staat is om deze informatie te begrijpen. Dat oude mensbeeld, uitgaand van het door sommigen gepatenteerde ‘beter weten van wat goed is voor de massa’, is hopeloos achterhaald. Wij hebben nood aan een nieuw mensbeeld, datdynamisch en respectvol is ten aanzien van het individu. Burgers interesseren zich wel degelijk aan de zogenaamde ‘abstracte’ en ‘moeilijke’ dossiers, gegeven dat zij ook de kans hebben om effectief te wegenop de besluitvorming.
Daarom is het volgens Vivant noodzakelijk om de representatieve democratie aan te vullen met allerlei inspraakorganen en bovenal te verrijken met directe democratie*. Dit wil niet zeggen dat we dan de representatieve democratie volledig moeten vervangen door 'referenda'.
Integendeel, directe democratie is een bijkomend instrument voor de gewone burger om in te grijpen als hij niet akkoord is met bepaalde beslissingen, om (al was het maar voor hemzelf) belangrijke zaken op de politieke agenda te kunnen brengen, om niet passief te moeten wachten tot een verkozene dit voor hem zal doen of om politici ter verantwoording te roepen, door de mogelijkheid om een tegenstem uit te brengen. Het voordeel van directe democratie is dat de verkozenen van het volk, overal en altijd rekening moeten houden met de wensen van dit volk, dat hen steeds terug kan fluiten. Directe democratie is een uitstekend wapen tegen politieke hoogmoed, tegen het egocentrisme en narcisme van de beleidsmakers.
*Voor een uitvoerig dossier over directe democratie zie: http://www.democratie.nu
Kanttekening
In deze kanttekening geven we op een rijtje weer wat de implicaties zijn van het ‘nieuwe’ mensbeeld waar Vivant het over heeft:
Beleid op voet van gelijkwaardigheid
|
Het beleid moet gevoerd worden op voet van gelijkwaardigheid. Een maatschappij vorm geven op een democratische wijze kan enkel door samen te werken en door samen te beslissen. Deze in onderling overleg genomen beslissingen mogen niet gericht zijn op tijdelijke effecten maar moeten streven naar een blijvende en positieve impact. Inspelen op rages en tendensen is zelden toekomstgericht en leidt tot onvoorziene of kwalijke gevolgen. Hoe nobel dit toekomstgericht streven ook mag zijn, nog heiligt het doel de middelen niet.
Wijziging in houding en gedrag
|
Beleidsmakers dienen hun houding en gedrag tegenover de burgers te wijzigen. Mensen zijn niet als lastpakken geboren en moeten ten allen tijde evenwaardig behandeld worden door de overheid. Daarenboven moeten zij als competente gesprekspartners aanzien worden. Dit houdt ook in dat het voor de burger duidelijk is waaraan zijn geld uitgegeven wordt. Zo zal hij zich, wetende dat zijn bijdrage geen maat voor niets is, met zijn lot als belastingplichtige kunnen verzoenen.
De organisatie van onze maatschappij is een probleem dat elke dag opnieuw moet opgelost worden, een uitdaging. Natuurlijk is iedereen deel van deze maatschappij en dus ook van dit probleem, maar evengoed draagt iedereen zijn verantwoordelijkheid voor het welslagen van die organisatie. De basis van een goed beleid is een goede communicatie. Spreken in de betekenis van mensen informeren is één van de basistaken van een bestuur. Dat zij ook luistert met open geest moet hier natuurlijk mee samen gaan.
De overheid moet weten wat ze doet. Ze moet dus wel beschikken over experts, mensen die kunnen inschatten wat de gevolgen van hun, in overleg genomen, beslissingen zijn. Experts die zich gedragen als partner. Het bestuur moet gezag uitstralen, zonder formeel te zijn is dat moeilijk haalbaar. Een agent zonder uniform? Autoriteit hebben is wel iets anders dan autoritair zijn.
Aanpassingen na doelstelling
|
Goede beleidsplannen steunen op feiten en doelstellingen. Het beleid zelf vergt een open vizier en een zo breed mogelijke kijk op de wereld. Beleidsdaden hebben steeds neveneffecten, brede aandacht voor en onderzoek van mogelijke gevolgen horen erbij.
Qua beleid is het duidelijk dat de overheid niet enkel regels en wetten kan opleggen (pushen), maar evengoed is het zo dat het beleid niet enkel kan gevoerd worden op eenvoudige vraag van de burger. Het is geven en nemen. Ons besluit is dat een democratische maatschappij enkel vorm kan krijgen door samen te werken en samen te beslissen.